Orthodoxy and economy
Loading...
Date
2025
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Publishing House “UNIVERSAL”
Abstract
The concept of the “New Athens and New Jerusalem”, as
envisioned by the Georgian monarch St David IV the Builder, remains
pertinent today. Just as the construction of any edifice begins with a
solid foundation, so too should industrial relations in Georgia rest
upon a firm grounding in what may be termed “comprehended
religion” – specifically, Orthodox Christianity.
For generations raised in Soviet Georgia, where religious
education was absent, Orthodox studies came to be regarded as the
preserve of philologists and historians alone. This perception has
been passed down to younger generations. As a result, Orthodox
studies and the theory of economics continue to be viewed as largely
separate and unrelated disciplines.
This work explores the rationale for state intervention in the
education system and examines the educational responsibilities borne
by the state. One of the principal arguments in favour of such
intervention is the perceived need to establish a shared set of societal
values. Consequently, it is argued that the norms introduced through
educational reforms should not conflict with the longstanding traditions
and customs of Georgia, which have been shaped over centuries by
the influence of Christianity.
This perspective implies a harmonious integration of knowledge
and faith within the individual. Such a view finds support in the
writings and reflections of notable thinkers including Goethe, Planck,
and Einstein. It also resonates with the teachings and insights of
figures such as Saint Ilia the Righteous (Ilia Chavchavadze), Saint
Gabriel the Bishop (Kikodze), and His Holiness Ilia II, the Catholicos-
Patriarch of All Georgia. Drawing on both the Old and New
Testaments, the discussion addresses the symbolic transformation of
the serpent from an emblem of evil to a representation of wisdom. According to leading experts, any political, social, or economic
model within a given country inevitably evolves in response to its
religious and national characteristics and traditions. Historically,
Georgia has endured persistent incursions by nations with markedly
different cultural frameworks - both qualitatively and in terms of
developmental stages. These challenges compelled Georgia to
respond rapidly and pragmatically to externally imposed innovations,
often necessitating adaptation.
Such adaptations, however, were frequently excessive and
marked by resistance to elements incompatible with the country’s
traditional values. Over the centuries, Georgian culture and customs
have been fundamentally shaped by the teachings of Orthodox
Christianity. This work outlines key biblical principles concerning
labour relations and remuneration, and explores the potential for their
invocation and application within the context of Georgia’s
contemporary economic system.
This study also undertakes a comparative analysis of the
wisdom found in the Gospels and the views expressed by Professor
Gregory Mankiw of Harvard University, particularly his formulation of
the ten fundamental principles of economics as outlined in his
textbook Principles of Economics. The work incorporates selected
passages from the Gospels and the Holy Scriptures that bear notable
analogies to the concepts discussed in Mankiw’s text, offering insights
into the resolution of specific economic challenges. These parallels
are presented as further evidence of the timeless relevance of the
wisdom embedded in Orthodox Christian thought.
In his seminal work The Competitive Advantage of Nations,
Michael Porter, a renowned professor at Harvard University,
observed: “The competitiveness of a country results from the
combination of its organisational model and management practices,
which are most appropriate for particular countries and the sources of
competitiveness within specific industries. Differences in national
values, culture, economic structures, institutional functioning, and historical development contribute to the attainment of competitive
advantage.”
According to the 2025 yearbook published by the World
Competitiveness Research Centre in Lausanne, over 300 indicators of
global competitiveness are classified into four main categories: (1)
Economic Performance; (2) Government Efficiency; (3) Business
Efficiency; and (4) Infrastructure. Among the five sub-factors shaping
business effectiveness is the category of “Approaches and Values”,
which is further assessed through seven indicators: attitudes towards
globalisation, the country’s international image, national culture,
flexibility and adaptability, the need for economic and social reform,
value systems, and corporate values.
This article draws upon citations from the Gospels and Epistles,
data from the Ministry of Economy’s official website, and the
perspectives of prominent Georgian scholars to argue that Orthodox
Christianity constitutes a significant factor in enhancing the
competitiveness of Georgia’s economy.
Horizontal and vertical equity are fundamental principles within
the field of welfare economics. Horizontal equity refers to the equal
treatment of individuals in similar circumstances, while vertical equity
denotes differential treatment aimed at mitigating the effects of
inherent disparities among individuals. An analysis of selected
passages from the New Testament (Matthew 23:23; Romans 13:7;
John 7:24; Colossians 4:1; Mark 12:42-44; 2 Corinthians 8:11-15;
James 2:1-10) suggests that Orthodox Christian teachings are
broadly consistent with these principles.
This work also examines the Parable of the Talents from the
Gospel of Matthew (Matthew 25:14–29), in which the master entrusts
his servants with five, two, and one talent respectively, charging
them with the responsibility to invest and generate returns. The
interpretation of "talents" varies among scholars. Some regard them
as symbolic of material wealth, while others equate them with
intellectual or cognitive capabilities, thereby underscoring the ethical imperative to employ such resources for the benefit of both the
individual and wider society.
Moreover, the legitimacy of generating profit is a significant
point of consideration in this context. To explore this theme further,
the study introduces Georgian readers to the work of the prominent
scholar Gary North, who was raised in Southern California and
dedicated his career to synthesising Austrian economic theory with
theological conservatism. It is anticipated that engagement with
North’s volume Economic Commentaries on the Bible will serve as a
foundation for further scholarly inquiry among Georgian economists
and interested readers alike.
Description
1. აბბა ალავერდელი მიტროპოლიტი დავითი (მახარაძე)
(2015). მიწათ მოქმედება - ანი და ჰოე, VIII საერთაშორისო
სამეცნიერო კონფერენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“,
მოხსენებათა კრებული, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-ბა-
თუმი, გვ. 11-16.
2. ადამიანური რესურსების მენეჯმენტი, რედ. კუტალაძე ი.,
გამომც. შპს „არდანი“, თბ., 1999.
3. ალექსიძე ნ. მენეჯმენტი, მოტივაციური ფაქტორები და
მეცნიერული ბიზნესი (ბიოტექნოლოგია, ეკოლოგია), გა-
მომც. „ზედაშე“, თბ.,1992.
4. ახალი აღთქუმაი, საქართველოს საპატრიარქო, გამომც.
„ალილო“, თბ., 2005.
5. ბაკურაძე ა. (2016). ქორწინება და განქორწინება - შედეგები
და რელიგიური ხედვა, IX საერთაშორისო სამეცნიერო კონ-
ფერენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრე-
ბული, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-ქუთაისი, გვ. 25-29.
6. ბერიძე თ., შიხაშვილი გ. (2016). თეოლოგიური ეკონომიკის
და მართვის სამეურნეო-სამართლებრივი ასპექტები ივანე
ჯავახიშვილის ნაშრომებში, IX საერთაშორისო სამეცნიერო
კონფერენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა
კრებული, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-ქუთაისი, გვ. 31-
37.
7. ბერიძე რ. გენდერული თანასწორობის პრობლემა საქარ-
თველოში, საინფორმაციო ბიულეტენი, გენდერული სტრა-
ტეგია და რეგიონული განვითარების პერსპექტივები, თბ.,
2003.
8. ბერი ეფრემ ფილოთეველი, მამობრივი დარიგებანი, წმინდა
იოანე ნათლისმცემლის სავანე, ჩაკიდული თხემები, თბ.,
2012, გვ. 379.
9. ბიბლია, საქართველოს საპატრიარქოს გამოცემა, თბ., 1989.
10. ბურჯალიანი, ჯ. (2004). იოშირო ნაკამაცუ, ჟურნალი
„სტრატეგია და ორგანიზაცია“ #3.
11. გაგნიძე ი. (2023). სახარებისეული იგავი ტალანტებზე - დე-
ლეგირებული საკუთრების პრობლემა, VIII საერთაშორისო
სამეცნიერო კონფერენცია „გლობალიზაციის გამოწვევები
ეკონომიკასა და ბიზნესში“, შრომების კრებული, თსუ, თბ.,
გვ. 86-91.
12. გაგნიძე ი. (2022). გერი ნორთი და მისი წიგნი „ბიბლიის ეკ-
ონომიკური კომენტარები“, VII საერთაშორისო სამეცნიერო
კონფერენცია „გლობალიზაციის გამოწვევები ეკონომიკასა
და ბიზნესში“, შრომების კრებული, თსუ, თბ., გვ.73-79.
13. გაგნიძე ი. (2021). „ჰორიზონტალური და ვერტიკალური თა-
ნასწორობა კეთილდღეობის ეკონომიკაში და მართლმადი-
დებლური სწავლება, VI საერთაშორისო სამეცნიერო კონფე-
რენცია „გლობალიზაციის გამოწვევები ეკონომიკასა და
ბიზნესში“, შრომების კრებული, თსუ, თბ., გვ. 46-50.
14. გაგნიძე ი. (2020). ეკონომიკის, როგორც მთლიანი სისტემის
ფუნქციონირების აღმწერი პრინციპები და მართლმადიდებ-
ლური სწავლება, V საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენ-
ციის „გლობალიზაციის გამოწვევები ეკონომიკასა და ბიზ-
ნეს שი“, შრომების კრებული, თსუ, თბ., გვ.100-106.
15. გაგნიძე ი. (2019). ადამიანთა ურთიერთქმედების შესახებ
ეკონომიკის პრინციპები მართლმადიდებლური ასპექტით,
IV საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია „გლობალი-
ზაციის გამოწვევები ეკონომიკასა და ბიზნესში“, შრომების
კრებული, თსუ, თბ., გვ. 36-39.
16. გაგნიძე ი. (2017). გენდერული თანასწორობის საკითხი მარ-
თლმადიდებლური სწავლების ასპექტით, ალავერდი, ალავ-
ერდის ეპარქიის სეზონური გამოცემა, გაზაფხული-ზაფხუ-
ლი, #17-18, გვ.106-110.
17. გაგნიძე ი. (2016). გენდერული თანასწორობის საკითხი მარ-
თლმადიდებლური სწავლების ასპექტით, IX საერთაშორისო
სამეცნიერო კონფერენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“,
მოხსენებათა კრებული, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-ქუ-
თაისი, გვ. 38-43.
18. გაგნიძე ი. (2015). ეკონომიკის მდგრადი განვითარება მარ-
თლმადიდებლური სწავლების ასპექტით, VIII საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია „ქრისტიანობა და ეკონომი-
კა“, მოხსენებათა კრებული, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-
ბათუმი, გვ. 31-35.
19. გაგნიძე ი. (2013). განათლებისა და რწმენის ურთიერთკავში-
რის სინერგიული ეფექტის შესახებ, VII სამეცნიერო კონფე-
რენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებუ-
ლი, თსუ გამომცემლობა, თბ., გვ. 31-34.
20. გაგნიძე ი. მართლმადიდებლობა და ეკონომიკა, გამომც.
„უნივერსალი“, თბ., 2013, 70 გვ.
21. გაგნიძე ი. (2011). მართლმადიდებლური სარწმუნოება – სა-
ქართველოს ეკონომიკის კონკურენტუნარიანობის ამაღლე-
ბის ფაქტორი, ჟურნ. „ეკონომიკა და ბიზნესი“, თბ. #6, გვ.6
5-74.
22. გაგნიძე ი. მართლმადიდებლობა და ეკონომიკა, გამომც.
„უნივერსალი“, თბ., 2007, 38 გვ.
23. გოგორიშვილი ი. (2022). უფალი არის უსაზღვრო ცოდნა
სიყვარულით გასხივოსნებული“, VII საერთაშორისო სამეც-
ნიერო კონფერენცია „გლობალიზაციის გამოწვევები ეკონ-
ომიკასა და ბიზნესში“, שრომების კრებული, თსუ გამომცემ-
ლობა, თბ., გვ.125-130.
24. გოგორიშვილი ი. (2015). მდგრადი მოხმარება როგორც
ქრისტიანული ფასეულობა და მისი დამკვიდრების აუცილ-
ებლობა საქართველო שი, VIII საერთაშორისო სამეცნიერო
კონფერენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა
კრებული, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-ბათუმი, გვ. 36-39.
25. გრძელიშვილი ნ. (2013). რელიგიური ტურიზმი, როგორც
მსოფლიო და რეგიონულ ეკონომიკაში საქართველოს ინ-
ტეგრაციის ფაქტორი, VII სამეცნიერო კონფერენცია „ქრის-
ტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებული, თსუ გა-
მომცემლობა, თბილისი-გორი, გვ. 41-48.
26. გოგოხია რ. (2016). საკუთარი თავის შეცნობიდან უფლის
შეცნობამდე, IX საერთა שორისო სამეცნიერო კონფერენცია
„ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებული, თსუ
გამომცემლობა, თბილისი-ქუთაისი, გვ. 49-58.
27. გულუა ე. (2013). ადამიანის პოტენციალის მართვის საფუძ-
ვლები ბიბლიაში, VIII საერთაშორისო სამეცნიერო კონფე-
რენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებუ-
ლი, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-გორი, გვ. 49-53.
28. დეკანოზი ბასილი (ახვლედიანი) (2013). პერსონალური ინ-
ფორმაციის ხელშეუხებლობა, როგორც ბიზნესის განვითა-
რების ფუნდამენტური პირობა, VII სამეცნიერო კონფერენ-
ცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებული,
თსუ გამომცემლობა, თბილისი-გორი, გვ. 19-22.
29. დეკანოზი ბიძინა (გუნია) (2016). „ღმერთსა აღიარებენ ვი-
თარმედ იციან...“ (ტიტე 1,16), IX საერთაშორისო სამეცნიე-
რო კონფერენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენება-
თა კრებული, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-ქუთაისი, გვ.
11-14.
30. დეკანოზი ნიკოლოზი (ნიკოლაიშვილი), ბაბუნაშვილი ე.
(2015). „ვინ, რატომ და რისთვის“ თანაფარდობა „რა, როგორ
და ვისთვის“-თან“, VIII საერთაშორისო სამეცნიერო კონფე-
რენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებუ-
ლი, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-ბათუმი, გვ.17-24.
31. დურგლიშვილი ნ. ცვლილებები სოციალურ გარემოში და
ქართული ოჯახი, სადისკუსიო წერილების სერია, #3, გაერ-
თიანებული ერების განვითარების პროგრამა, საქართვე-
ლო, თბ.,1997.
32. ებრალიძე ც. (2003). მენეჯმენტი მენეჯერების გარეშე,
ჟურნ. „სტრატეგია და ორგანიზაცია“, #2,
33. მაღლაკელიძე შ. სახელმწიფოს როლი განათლებაში (ლექ-
ციების ონლაინ კურსი), http://videochannel.iliauni.edu.ge
34. ლოცვანი, გამომცემლობა „გვირგვინი“, თბ., 2007.
35. იოანე ოქროპირი, ქრისტიანული ქორწინება და ცოლ-ქმრო-
ბა, საქართველოს საპატრიარქო, თბ., 2002.
36. კვირის პალიტრა, კალენდარი, 14.07.2015.
37. კიკნაძე თ., დონაძე ნ. (2006). გენდერი – სოციალური და პო-
ლიტიკური სწავლებანი, სოციალურ მეცნიერებათა ცენტრი,
მომზადებულია სოციალურ მეცნიერებათა მხარდაჭერის
პროგრამის აკადემიური სტიპენდიის საფუძველზე, თბ.
38. ლაჰოუსენი ვ., ჟვანია ი. (2014). გენდერული მეინსტრიმინ-
გი, პრაქტიკული სახელმძღვანელო საჯარო მოხელეების-
თვის გაეროს ქალთა ორგანიზაცია, თბ.
39. ლოცვები ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის 45 სასწაულთმოქ-
მედი ხატისადმი, „აკრიანი“, თბ., 2001.
40. მართლმადიდებლური კატეხიზმო, მეორე გამოცემა, საქარ-
თველოს საპატრიარქოს გამომცემლობა, თბ., 2001.
41. მენქიუ გ. ეკონომიკის პრინციპები, გამომც. „დიოგენე“, თბ.,
2008.
42. მენქიუ გ. ეკონომიკის პრინციპები, გამომც. „დიოგენე“, თბ.,
2000.
43. მექვაბიშვილი ე. (2016). გლობალური ფინანსური კრიზისის
მართლმადიდებლური განზომილება, IX საერთაშორისო სა-
მეცნიერო კონფერენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“,
მოხსენებათა კრებული, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-ქუ-
თაისი, გვ. 88-92.
44. მიქელაშვილი მ. (2019). საგადასახადო კულტურის ფორმი-
რების პრობლემები საქართველოში, ჟურნ. „ეკონომიკა“,
#10-12, გვ. 6-18.
45. მიქელაშვილი მ. (2015). ბიბლია და გადასახადები, როგორც
მორალური კატეგორია, VIII საერთაშორისო სამეცნიერო
კონფერენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა
კრებული, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-ბათუმი, გვ. 74-
81.
46. მოდებაძე შ. ის ვინც მოკეთის საფარის მიღმა იმალება,
ჟურნ. „სტრატეგია და ორგანიზაცია“, #2, 2003.
47. მღებრიშვილი ბ. (2020). მომგებიანად მუშაობისა და სიმ-
დიდრის მართლმადიდებლური ფილოსოფია, V საერთაშო-
რისო სამეცნიერო კონფერენციის „გლობალიზაციის გამოწ-
ვევები ეკონომიკასა და ბიზნესში“, შრომების კრებული,
თსუ გამომცემლობა, თბ., გვ. 306-311.
48. მღებრიშვილი ბ. (2013). ვაზი, საქართველოს ეკონომიკა და
ქრისტიანული კულტურა, VII სამეცნიერო კონფერენცია
„ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებული, თსუ
გამომცემლობა, თბილისი-გორი, გვ. 76-79.
49. მუდმივმოქმედი სამეცნიერო სემინარი: „ეროვნული თვითმ-
ყოფადობა საკაცობრიო ღირებულებების კონტექსტში“,
პრეამბულა, საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას-
თან არსებული ქრისტიანული კვლევის საერთაშორისო ცენ-
ტრი, თბ., 2012. www.logos.org.ge.
50. პაპავა ვ. არატრადიციული ეკონომიკსი: მეთოდოლოგია და
მეთოდიკა, თსუ გამომცემლობა, თბ., 2020, 420 გვ.
51. პაპაჩაშვილი ნ. (2016). მართლმადიდებლურ-ეკონომიკური
პარადიგმები თანამედროვე საქართველოში, IX საერთაშო-
რისო სამეცნიერო კონფერენცია „ქრისტიანობა და ეკონომ-
იკა“, მოხსენებათა კრებული, თსუ გამომცემლობა, თბილი-
სი-ქუთაისი, გვ. 124-131.
52. პაპაჩაშვილი ნ. (2013). შრომისადმი ქრისტიანთა დამოკიდე-
ბულების ასპექტები, VII სამეცნიერო კონფერენცია „ქრის-
ტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებული, თსუ გა-
მომცემლობა, თბილისი-გორი, თბ., გვ. 86-89.
53. რწმენა და ცოდნა, პატრიარქი განათლებისა და მეცნიერებ-
ის შესახებ, საქართველოს საპარტრიარქოს წმიდა ანდრია
პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტი,
ISBN 978-9941-404-32-0, www.logos.org.ge.
54. საქართველოს დიდება, ღვთიური სიბრძნის მართლმადიდებ-
ლური ენციკლოპედია, ეკლესიის ქართველ მამათა გამონათ-
ქვამები, შემდგ. გ. კალანდაძე, თბ., 2009.
55. ღვთიური სიბრძნის მართლმადიდებლური ენციკლოპედია,
שემდგ. გ. კალანდაძე, თბ., 2007.
56. საქართველოს კანონი გენდერული თანასწორობის შესახებ,
თბ., 2010. http://www.feminizmi.org/wpcontent/
uploads/2015/02/genderuli-tavasworobis-shesaxeb.pdf
57. საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია II სოციალურ-
ეკონომიკური განვითარების აქტუალური საკითხების შესა-
ხებ (1977-2004), შემდგენელ-გამომცემელი გ. შიხაშვილი,
თბ., 2004.
58. სახოკია თ. ქართული ანდაზები, თბ., 2012.
59. სიბრძნის საუნჯე, კომპოზიცია ვ. კუპრავა, თბ., 1987.
60. სლოუმენი ჯ., გარიტი დ., გეტსი ჯ., ჯონსი ე. ეკონომიკა
ბიზნესისთვის, მერვე გამოცემა, თსუ გამომცემლობა, ნაწი-
ლი პირველი, თბ., 2025.
61. სურმანიძე ზ. (2015). ინტერნეტეკონომიკა და ქრისტიანობა,
VIII საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია „ქრისტიანო-
ბა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებული, თსუ გამომცემ-
ლობა, თბილისი-ბათუმი, გვ. 148-151.
62. ქადაგებანი იმერეთის ეპისკოპოსისა გაბრიელისა, თქუმულ-
ნი 1860-70 წლებში, ტომი პერველი, ზუგდიდი, 2003.
63. ქადაგებანი იმერეთის ეპისკოპოსის გაბრიელისა, ტ. I და II,
თბ., 1990.
64. ქალი და კაცი საქართველო שი, სტატისტიკური პუბლიკაცია,
2023. www.geostat.ge
65. ქალთა მიმართ ძალადობის ეროვნული კვლევა საქართვე-
ლო שი, 2022. https://www.geostat.ge/media/59555/VAW-GEOWEB4-
3_28.12.pdf
66. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, თბ., 1981.
67. ღვთიური სიბრძნის მართლმადიდებლური ენციკლოპედია,
ეკლესიის მამათა გამონათქვამები, შემდგ., კალანდაძე გ.,
თბ., 2007.
68. ღირსი მამა ალექსი ( შუშანია), თბ., 1999.
69. უწმინდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კა-
თოლიკოს-პატრიარქის, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკო-
პოსის, ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტ ილია
II-ის საშობაო ეპისტოლე, 2016.
70. უწმინდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კა-
თოლიკოს-პატრიარქის, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკო-
პოსის, ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტ ილია
II-ის სააღდგომო ეპისტოლე, 2015.
71. უწმინდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კა-
თოლიკოს-პატრიარქის, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკო-
პოსის, ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტ ილია
II-ის საშობაო ეპისტოლე, 2006.
72. შავიანიძე დ. (2016). რელიგიურობა - ქართველი მეურნის
მენტალობის მთავარი ნიშანი (დასავლეთ საქართველოს ახალი ეთნოგრაფიული მასალების მიხედვით), IX საერთაშორი-
სო სამეცნიერო კონფერენცია „ქრისტიანობა და ეკონომი-
კა“, მოხსენებათა კრებული, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-
ქუთაისი, გვ. 152-156.
73. შიხაშვილი გ. (2013). თეოლოგიური ეკონომიკის არსი, მიზა-
ნი და ამოცანები, VII სამეცნიერო კონფერენცია „ქრისტიან-
ობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებული, თსუ გამომცემ-
ლობა, თბილისი-გორი, გვ. 107-112.
74. ჩარექიშვილი ლ. (2015). ოჯახში ძალადობის სტატისტიკა,
როგორც სამართლებრივი სტატისტიკის ახალი მიმართულე-
ბა, ჟურნ. „ეკონომიკა და ბიზნესი“, ტ. VIII, #3, გვ. 58-67.
75. ჩვენი ღირსებანი, წიგნი პირველი, გამომც. ემ-პი-ჯი, თბ.,
2011.
76. ჩიხლაძე ნ. (2013). მართლმადიდებლობის ეკონომიკური პა-
რალელები. აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი,
ქუთაისი, 250 გვ.
77. ჩიხლაძე ნ., კოღუაშვილი პ. (2013). აგროპროდუქცია, რო-
გორც ძღვენი, საზრდელი და გადასახადი წმინდა წერილში,
VII სამეცნიერო კონფერენციის „ქრისტიანობა და ეკონომი-
კა“ მოხსენებათა კრებული, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-
გორი, თბ., გვ. 58-64.
78. ჩიხლაძე ნ. (2009). გადასახადებისა და დაბეგვრის მარ-
თლმადიდებლური საწყისები, ჟურნ. „ბიზნესი და კანონ-
მდებლობა“, თბ., ნოემბერი, გვ. 20-24.
79. ცეცხლაძე მ. (2021). „მართა - მარიამის იგავის“ ეკონომიკუ-
რი გააზრება, VI საერთა שორისო სამეცნიერო კონფერენცია
„გლობალიზაციის გამოწვევები ეკონომიკასა და ბიზნესში“,
შრომების კრებული, თსუ, თბ., გვ.425-432.
80. ცეცხლაძე მ. (2016). ქრისტიანული თავისუფლება და ბაზ-
რის უხილავი ხელი, IX საერთაშორისო სამეცნიერო კონფე-
რენცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებუ-
ლი, თსუ გამომცემლობა, თბილისი-ქუთაისი, გვ. 176-181,
81. ღავთაძე გ., შავიანიძე დ. (2020) ქართული ტრადიცია-ჩვე-
ულებები და ეთნოეკონომიკის ზოგიერთი საკითხი (უახლესი
ეთნოგრაფიული მასალების მიხედვით), V საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის „გლობალიზაციის გამოწვევები
ეკონომიკასა და ბიზნესში“, შრომების კრებული, თსუ, თბ.,
გვ.419-427.
82. ჭანიძე ქ. (2015). ქრისტიანობის გავლენა დემოგრაფიულ
პროცესებზე, VIII საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენ-
ცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებული,
თსუ გამომცემლობა, თბილისი-ბათუმი, გვ. 164-168.
83. ჭილაძე ი. (2013). რწმენის გავლენა აღრიცხვის ობიექტუ-
რობის ხარისხზე, VII სამეცნიერო კონფერენცია „ქრისტიან-
ობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებული, თსუ გამომ-
ცემლობა, თბილისი-გორი, გვ. 149-153.
84. ხარაიშვილი ე. (2009). საეკლესიო წარმოების განვითარების
შესაძლებლობები საქართველოში, სამეცნიერო კონფერენ-
ცია „ქრისტიანობა და ეკონომიკა“, მოხსენებათა კრებული,
თსუ გამომცემლობა, თბ., გვ. 141-143.
85. ჯონსი გ. რ., ჯორჯი ჯ. მ. თანამედროვე მენეჯმენტის სა-
ფუძვლები, თბ., 2006.
86. Begg D., Fisher S. & Dornbusch R. Economics, Third Edition,
McGRAW-HILL BOOK COMPANY, UK, 1991.
87. Stiglitz, J. E. Economics of the Public Sector, Third Edition,
W.W. Norton &Company, New York/London, 2000
88. Golubev, K. (2019). PRIVATE AND PUBLIC PROPERTY IN
CHRISTIAN SOCIETY, Proceedings of the 4th International
Scientific Conference Papers “Challenges of Globalization in
Economics and Business”, TSU, Tbilisi, 2019, pp. 68-72.
89. Haupt, R. (2015). Business and Christian Faith: a
Contradiction?, Proceedings of the 8th International Scientific
Conference Papers, Batumi 5-6 September, pp. 187-190.
90. Haydanka, E., Tokar, M. (2015). The Peace Treaty between
Byzantine and the Kievan Rus in the light of the Development
of Christianity and Sociopolitical Institutes on the Ancient
Ukrainian Lands, Proceedings of the 8th International Scientific
Conference Papers, Batumi 5-6 September, pp. 191-193.
91. Larionov, D. (2015). The Main Tendencies in the Catholic
Economic Thought, Proceedings of the 9th International Scientific Conference Papers, Batumi, 5-6 September, pp.
215-217.
92. Lukin, S. (2015) Formation of The Orthodox Doctrine of Social
Responsibility of Business, Proceedings of the 9th International
Scientific Conference Papers, Batumi, 5-6 September, pp.
218-227.
93. North, G., “An Economic Commentary on the Bible”, A multivolume
exposition, 2012, Third Edition, Point Five Press,
https://www.garynorth.com
94. Petrauskiene, R., Spukiene, R. (2015). Situation of Small and
Medium Business in Lithuania and Support for Religious
Communities, Proceedings of the 8th International Scientific
Conference Papers, Batumi 5-6 September, pp. 195-202.
95. Shields, K. (2019). Going Circular: How Global Business is
Embracing the Circular Economy. Ed: Cheah, P-K. Newsweek
Vantage. Newsweek and Think Big Partners WLL.
https://www.newsweek.com/vantage-how-global-businessembracing-
circular-economy-1302720
96. Sutton, R. R. (1987). That You May Prosper: Dominion By
Covenant, 2nd ed. (Tyler, Texas: Institute for Christian
Economics, [1987] 1992), ch. 2. (http://bit.ly/rstymp)
97. World Economic Forum. (2025). The Future of Jobs Report,
Insight Report,
https://reports.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_Report
_2025.pdf
98. World Economic Forum. (2023). Defining Education 4.0: A
Taxonomy for the Future of Learning, WHITE PAPER,
JANUARY 2023.
https://www3.weforum.org/docs/WEF_Defining_Education_4.0
_2023.pdf
99. World Economic Forum. (2014). The Global Competitiveness
Report, 2014-2015.
https://www3.weforum.org/docs/WEF_GlobalCompetitiveness
Report_2014-15.pdf
100. World Economic Forum. (2011). The Global Competitiveness
Report, 2011-2012.
https://www3.weforum.org/docs/WEF_GCR_Report_2011-
12.pdf
101. World Economic Forum. (2008). The Global Competitiveness
Report, 2008-2009.
https://www3.weforum.org/docs/WEF_GlobalCompetitiveness
Report_2008-09.pdf
102. Гагнидзе И. (2020) Некоторые принципы экономики по
Грегори Мэнкью и православное учение, Сборник статей
участников IV Международной научно-практической
конференции 24–26 Января, Минск, ст. 26-28.
103. Портер M., Конкуренция; Издательский дом «Вильямс»;
Санкт-Петербург, Москва, Киев, 2002, cт.162.
104. Речмен Д. Д., Мескон М. П., Боуви К. Л., Тилл Д. В.
Современный бизнес, T. 1, М., «Республика», 1995.
ინტერნეტ-რესურსები
გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრო,
http://moe.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=46
ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია
http://www.oecd.org/corporate/mne/
ლოზანის საერთაშორისო მენეჯმენტის განვითარების ინსტიტუ-
ტი www.imd.org
ლოზანის მსოფლიო კონკურენტუნარიანობის კვლევის ცენტრი
World Competitiveness Center - IMD business school for management
and leadership courses
საქართველოს საპატრიარქო, მეცნიერება და რელიგია
https://orthodoxy.ge/metsniereba.htm
საქართველოს საპატრიარქო, ახალი აღთქმა
https://orthodoxy.ge/tserili/biblia_sruli/akhali/2korintelta/2korintelta-
8.htm
ISO 26000 http://www.iso.org/iso/home/standards/iso26000.htm
საქართველოს მდგრადი განვითარების კონცეფციისთვის
http://european.ge/saqartvelos-mdgradi-ganvitarebis-koncefciistvis/
ფირმა სემკოს ოფიციალური ვებ-გვერდი
https://semcoequipamentos.com.br/en/home/
რა არის კორპორაციული სოციალური პასუხისმგებლობა
http://www.businessnewsdaily.com/4679-corporate-socialresponsibility.
html
სამმაგი სპირალის მოდელის მიმართულება
http://www.economist.com/node/14301663
ISO 26000, კორპორაციული სოციალური პასუხისმგებლობა,
CSR, https://www.iso.org/iso-26000-social-responsibility.html
Keywords
Citation
III filled and revised edition, 2025, 135 p.